Instalacje elektryczne wykonane przewodami aluminiowymi nadal można spotkać w tysiącach mieszkań, szczególnie w budynkach powstałych w drugiej połowie XX wieku. We Wrocławiu dotyczy to zarówno mieszkań w blokach z wielkiej płyty, jak i wielu starszych budynków, w których instalacja elektryczna nie przeszła dotychczas kompleksowej modernizacji.
Samo stwierdzenie, że w mieszkaniu znajdują się przewody aluminiowe, nie oznacza jeszcze, że instalacja za chwilę ulegnie awarii. Nie oznacza jednak również, że można bez sprawdzenia uznać ją za bezpieczną.
Problem polega przede wszystkim na tym, że stare instalacje projektowano dla zupełnie innych warunków użytkowania niż obecnie. Kilkadziesiąt lat temu w typowym mieszkaniu nie pracowały jednocześnie płyta indukcyjna, piekarnik, zmywarka, pralka, suszarka, klimatyzator, czajnik elektryczny, ekspres do kawy, komputer i wiele innych urządzeń.
Dlatego przy starej instalacji aluminiowej najważniejsze pytanie nie powinno brzmieć wyłącznie: „ile lat ma instalacja?”, ale przede wszystkim:
w jakim jest stanie i czy jest przystosowana do obecnego sposobu użytkowania mieszkania?
Dlaczego kiedyś wykonywano instalacje elektryczne z aluminium?
Aluminium było przez wiele lat powszechnie stosowanym materiałem do wykonywania instalacji elektrycznych. Było tańsze i łatwiej dostępne od miedzi, dlatego szczególnie w okresie intensywnej budowy bloków mieszkalnych wykonywano z niego ogromną liczbę instalacji.
W tamtym czasie zapotrzebowanie mieszkań na energię elektryczną było jednak znacznie mniejsze.
Typowe wyposażenie mieszkania obejmowało oświetlenie, lodówkę, telewizor, pralkę i kilka stosunkowo niewielkich odbiorników. W wielu mieszkaniach gotowanie oraz przygotowanie ciepłej wody odbywało się przy wykorzystaniu gazu.
Dzisiaj sytuacja wygląda zupełnie inaczej.
Kuchnia elektryczna lub płyta indukcyjna może mieć moc kilku kilowatów. Do tego dochodzi piekarnik, zmywarka, czajnik, ekspres do kawy, mikrofalówka czy urządzenia klimatyzacyjne.
Instalacja, która kilkadziesiąt lat temu bez problemu obsługiwała mieszkanie, może więc obecnie pracować w warunkach znacznie większego obciążenia.
Czy instalacja aluminiowa jest niebezpieczna?
Nie można przyjąć zasady, że każda instalacja elektryczna wykonana z aluminium jest automatycznie niebezpieczna.
O jej bezpieczeństwie decyduje wiele czynników, między innymi:
- stan przewodów,
- ich przekrój,
- sposób wykonania połączeń,
- stan gniazd i łączników,
- stan rozdzielnicy,
- zastosowane zabezpieczenia,
- sposób wykonania ochrony przeciwporażeniowej,
- liczba oraz podział obwodów,
- rzeczywiste obciążenie instalacji,
- jakość wcześniejszych napraw i przeróbek.
Szczególnie istotne są połączenia przewodów aluminiowych.
Aluminium ma inne właściwości niż miedź. Z biegiem czasu niewłaściwie wykonane lub wielokrotnie obciążane połączenia mogą pogarszać swoje parametry. Zwiększenie rezystancji połączenia powoduje jego nagrzewanie, a wzrost temperatury może jeszcze bardziej pogorszyć jakość styku.
Dlatego stare puszki, gniazda i miejsca łączenia przewodów są elementami, na które podczas kontroli instalacji należy zwrócić szczególną uwagę.
Najczęstsze problemy starych instalacji aluminiowych
W praktyce problemem bardzo często nie jest samo aluminium, lecz wiek całej instalacji oraz sposób jej późniejszego użytkowania i modernizowania.
Przez kilkadziesiąt lat w mieszkaniu mogły być wymieniane gniazdka, dokładane nowe punkty, wykonywane połączenia miedzi z aluminium, zmieniana rozdzielnica albo podłączane urządzenia o znacznie większej mocy.
W efekcie instalacja może składać się z elementów wykonanych w różnych okresach i według różnych standardów.
1. Nagrzewające się przewody i połączenia
Jednym z poważniejszych problemów jest wzrost temperatury w miejscach połączeń.
Słaby styk oznacza większą rezystancję, a przepływający przez niego prąd powoduje wydzielanie ciepła. Problem może przez długi czas pozostawać niewidoczny, ponieważ połączenie znajduje się wewnątrz puszki, gniazda albo rozdzielnicy.
W skrajnych przypadkach można spotkać nadtopione elementy osprzętu, przebarwienia izolacji czy ślady działania wysokiej temperatury.
2. Zbyt mała liczba obwodów
W starych mieszkaniach często spotyka się sytuację, w której duża część mieszkania zasilana jest z jednego lub kilku obwodów.
W nowoczesnej instalacji odbiorniki o większej mocy oraz poszczególne grupy urządzeń dzieli się na odpowiednie obwody.
Jeżeli natomiast do starego obwodu podłączymy jednocześnie kilka urządzeń o dużej mocy, instalacja może pracować przy znacznym obciążeniu.
3. Stare zabezpieczenia
W wielu mieszkaniach nadal znajdują się stare rozdzielnice lub zabezpieczenia, które były montowane kilkadziesiąt lat temu.
Sama wymiana bezpieczników na nowsze aparaty nie oznacza jednak automatycznie modernizacji całej instalacji.
Nowa rozdzielnica nie zmienia starych przewodów znajdujących się w ścianach.
Dlatego wymiana zabezpieczeń powinna być poprzedzona oceną parametrów instalacji.
4. Łączenie aluminium z miedzią
To jeden z częściej spotykanych problemów w częściowo modernizowanych mieszkaniach.
Właściciel remontuje jeden pokój albo kuchnię i wykonuje nową instalację miedzianą, która następnie zostaje połączona ze starą instalacją aluminiową.
Takie rozwiązanie może być wykonane prawidłowo, ale wymaga zastosowania odpowiedniej technologii i elementów przeznaczonych do tego rodzaju połączeń.
Nie należy wykonywać przypadkowych połączeń przewodów aluminiowych i miedzianych.
5. Brak odpowiedniego przewodu ochronnego
W wielu starszych instalacjach spotykamy instalacje dwuprzewodowe.
Współczesne instalacje odbiorcze wykonywane są inaczej, a ochrona przeciwporażeniowa oraz stosowanie odpowiednich zabezpieczeń wymagają prawidłowo zaprojektowanego układu przewodów.
Jest to szczególnie ważne w kuchniach, łazienkach oraz przy urządzeniach posiadających metalową obudowę.
Jak rozpoznać instalację aluminiową?
Najpewniejszym sposobem jest sprawdzenie instalacji przez elektryka.
Nie warto samodzielnie demontować gniazd czy otwierać rozdzielnicy tylko po to, żeby sprawdzić materiał przewodów.
Pewne wskazówki może jednak dawać wiek budynku i brak wcześniejszego generalnego remontu instalacji.
Jeżeli mieszkanie znajduje się w starszym bloku i instalacja nigdy nie była kompleksowo wymieniana, prawdopodobieństwo występowania przewodów aluminiowych jest znaczne.
Można również spotkać mieszkania, w których część instalacji została już wymieniona na miedzianą, a pozostałe pomieszczenia nadal zasilane są przewodami aluminiowymi.
Dlatego sama obecność nowej rozdzielnicy albo nowych gniazdek nie jest dowodem na wymianę całej instalacji.
Objawy, których nie należy ignorować
Stara instalacja elektryczna może przez wiele lat pozornie działać prawidłowo. Są jednak objawy, które powinny skłonić właściciela lub użytkownika mieszkania do przeprowadzenia kontroli.
Należą do nich między innymi:
- nagrzewające się gniazdka,
- przebarwienia wokół gniazd lub łączników,
- zapach przegrzanej izolacji,
- trzaski albo iskrzenie,
- okresowe zaniki napięcia,
- migotanie oświetlenia,
- wyłączanie zabezpieczeń podczas pracy kilku urządzeń,
- luźne gniazdka,
- ślady przegrzania w rozdzielnicy,
- problemy pojawiające się po podłączeniu urządzenia o dużej mocy.
Szczególnie niepokojące jest nagrzewanie osprzętu oraz zapach charakterystyczny dla przegrzewającej się izolacji.
Takich objawów nie powinno się ignorować.
Czy trzeba wymienić całą instalację aluminiową?
Nie da się odpowiedzialnie odpowiedzieć na to pytanie bez sprawdzenia konkretnej instalacji.
Wiek instalacji oraz zastosowanie aluminium są ważnymi informacjami, ale decyzję o zakresie modernizacji należy podejmować na podstawie jej rzeczywistego stanu technicznego.
Dlatego przed podjęciem decyzji warto wykonać przegląd i pomiary instalacji elektrycznej.
Pozwalają one sprawdzić parametry, których nie można ocenić wyłącznie na podstawie wyglądu gniazdek czy rozdzielnicy.
Jeżeli instalacja jest w złym stanie, posiada niewystarczającą liczbę obwodów, nie odpowiada planowanemu obciążeniu albo występują w niej nieprawidłowości związane z ochroną przeciwporażeniową, kompleksowa modernizacja może być najlepszym rozwiązaniem.
Co sprawdza elektryk przed podjęciem decyzji o wymianie?
Ocena starej instalacji nie powinna ograniczać się do zajrzenia do jednego gniazdka.
W zależności od instalacji zakres kontroli może obejmować między innymi oględziny oraz odpowiednie pomiary elektryczne.
Sprawdza się m.in.:
- stan rozdzielnicy,
- zastosowane zabezpieczenia,
- sposób wykonania instalacji,
- stan dostępnych połączeń,
- ochronę przeciwporażeniową,
- ciągłość odpowiednich przewodów,
- rezystancję izolacji,
- impedancję pętli zwarcia,
- działanie zastosowanych urządzeń ochronnych,
- podział instalacji na obwody.
Dopiero zestawienie wyników pomiarów z oględzinami pozwala sensownie ocenić stan instalacji.
Pomiary instalacji aluminiowej – dlaczego są tak ważne?
Wiele problemów elektrycznych nie jest widocznych gołym okiem.
Gniazdko może wyglądać dobrze, a instalacja znajdująca się za nim może mieć nieprawidłowe parametry. Z drugiej strony stara instalacja nie musi być automatycznie kwalifikowana do natychmiastowej wymiany wyłącznie na podstawie jej wieku.
Dlatego pomiary elektryczne pozwalają zastąpić domysły konkretnymi wynikami.
Ma to szczególne znaczenie przed większym remontem mieszkania. Jeżeli planujemy remont kuchni, łazienki albo całego lokalu, warto sprawdzić instalację przed wykonaniem nowych tynków, podłóg i zabudowy.
Jeżeli po zakończeniu remontu okaże się, że przewody wymagają wymiany, ponowne wykonywanie bruzd może oznaczać znacznie większe koszty.
Instalacja aluminiowa a remont mieszkania
Generalny remont jest zazwyczaj najlepszym momentem na ocenę starej instalacji.
Jeżeli i tak wykonywane są prace budowlane, wymiana przewodów jest znacznie łatwiejsza niż kilka lat później w całkowicie wykończonym mieszkaniu.
Podczas modernizacji można również zaplanować instalację zgodnie z rzeczywistymi potrzebami mieszkańców.
Można przewidzieć odpowiednią liczbę gniazd, osobne obwody dla urządzeń o większej mocy, instalację pod płytę indukcyjną, piekarnik, zmywarkę, pralkę, suszarkę, klimatyzację czy inne urządzenia.
To ważne, ponieważ dobra modernizacja instalacji nie polega wyłącznie na zamianie przewodu aluminiowego na miedziany.
Powinna obejmować przemyślenie całej instalacji.
Czy można wymienić tylko część instalacji?
Technicznie częściowa modernizacja jest możliwa i w niektórych sytuacjach uzasadniona.
Trzeba jednak pamiętać, że wtedy w mieszkaniu pozostają zarówno nowe, jak i stare fragmenty instalacji.
Miejsca przejścia pomiędzy aluminium a miedzią muszą zostać wykonane prawidłowo, a elektryk powinien wiedzieć dokładnie, które fragmenty instalacji zostały wymienione.
Częściowa modernizacja nie powinna polegać na przypadkowym dokładaniu nowych przewodów do starej instalacji bez wcześniejszego sprawdzenia jej stanu i możliwości obciążenia.
Przy generalnym remoncie mieszkania często warto więc rozważyć kompleksową wymianę zamiast wykonywania modernizacji etapami.
Stara instalacja a płyta indukcyjna
To jeden z najczęstszych problemów pojawiających się podczas remontu kuchni.
Zakup płyty indukcyjnej nie oznacza, że można ją po prostu podłączyć do dowolnego istniejącego obwodu.
Najpierw należy sprawdzić:
- sposób zasilania mieszkania,
- dostępną moc,
- przekrój przewodów,
- zabezpieczenia,
- sposób wykonania instalacji,
- możliwości wykonania odpowiedniego obwodu.
W przypadku starej instalacji aluminiowej próba podłączenia urządzenia dużej mocy bez wcześniejszej oceny instalacji jest szczególnie złym pomysłem.
Jeżeli planujesz montaż indukcji, instalację powinien wcześniej ocenić elektryk.
Stara instalacja a zwiększenie mocy przyłączeniowej
Kolejnym częstym błędem jest założenie, że samo zwiększenie mocy przyłączeniowej rozwiązuje problem.
Większa moc dostępna od operatora nie oznacza automatycznie, że istniejąca instalacja w mieszkaniu jest przygotowana do jej wykorzystania.
Jeżeli planowane jest zwiększenie mocy, przejście na zasilanie trójfazowe albo montaż urządzeń o dużym poborze energii, trzeba ocenić również instalację znajdującą się za licznikiem.
W przeciwnym razie możemy mieć większą dostępną moc, ale nadal starą instalację, która nie została zaprojektowana do nowych warunków pracy.
Nowa rozdzielnica i stare przewody – czy to wystarczy?
Nie.
To rozwiązanie spotykamy stosunkowo często: w mieszkaniu znajduje się nowoczesna rozdzielnica z nowymi aparatami, natomiast ze ścian nadal wychodzą stare przewody.
Wymiana rozdzielnicy może być częścią modernizacji, ale nie zastępuje wymiany instalacji, jeżeli jej stan wymaga kompleksowego remontu.
Nowoczesny wygląd rozdzielnicy nie powinien więc być jedynym kryterium oceny bezpieczeństwa instalacji.
Czy warto sprawdzić instalację przed zakupem mieszkania?
Zdecydowanie warto.
Przy zakupie mieszkania zwracamy uwagę na stan podłóg, ścian, łazienki, okien czy kuchni, natomiast instalacja elektryczna często pozostaje niewidoczna.
Jeżeli po zakupie okaże się, że konieczna jest jej kompleksowa wymiana, może to oznaczać dodatkowy remont oraz znaczące koszty.
Dlatego w starszym mieszkaniu warto przed zakupem ustalić:
- czy instalacja była wymieniana,
- kiedy wykonano modernizację,
- czy wymieniono całość instalacji, czy tylko jej fragmenty,
- z jakiego materiału wykonane są przewody,
- jaki jest stan rozdzielnicy,
- czy dostępna dokumentacja potwierdza wykonanie pomiarów.
Samo zapewnienie sprzedającego, że „elektryka była robiona”, nie mówi jeszcze, jaki był zakres tych prac.
Ile kosztuje wymiana instalacji aluminiowej na miedzianą?
Nie ma jednej ceny, którą można podać dla każdego mieszkania.
Koszt zależy między innymi od:
- powierzchni lokalu,
- liczby pomieszczeń,
- liczby punktów elektrycznych,
- liczby nowych obwodów,
- rodzaju ścian,
- sposobu prowadzenia przewodów,
- zakresu prac związanych z rozdzielnicą,
- instalacji dodatkowych,
- wymagań dotyczących urządzeń o dużej mocy.
Inaczej wygląda modernizacja niewielkiej kawalerki, a inaczej dużego mieszkania z płytą indukcyjną, klimatyzacją i dużą liczbą punktów.
Dlatego przed określeniem kosztu najlepiej przeprowadzić oględziny i ustalić rzeczywisty zakres prac.
Czy instalację aluminiową trzeba wymienić natychmiast?
Nie każda stara instalacja oznacza konieczność rozpoczęcia remontu następnego dnia.
Nie powinno się jednak również zakładać, że skoro instalacja działała przez ostatnie 40 czy 50 lat, będzie bezpiecznie działała przez kolejne kilkadziesiąt.
Szczególnie wskazana jest kontrola, jeżeli:
- nie wiadomo, kiedy ostatnio wykonywano pomiary,
- instalacja ma kilkadziesiąt lat,
- planowany jest generalny remont,
- mają zostać podłączone urządzenia o dużej mocy,
- występują zaniki napięcia lub migotanie światła,
- nagrzewają się gniazdka,
- zabezpieczenia często wyłączają zasilanie,
- instalacja była wielokrotnie przerabiana,
- część instalacji wykonana jest z aluminium, a część z miedzi.
Co daje wymiana starej instalacji elektrycznej?
Prawidłowo zaprojektowana modernizacja daje znacznie więcej niż tylko nowe przewody w ścianach.
Pozwala dostosować instalację do współczesnego sposobu korzystania z energii elektrycznej.
Można odpowiednio podzielić obwody, dobrać zabezpieczenia, przygotować instalację pod urządzenia dużej mocy oraz zaplanować liczbę gniazd w taki sposób, żeby później nie korzystać z wielu przedłużaczy i rozgałęźników.
To również dobry moment na przemyślenie przyszłych potrzeb – klimatyzacji, płyty indukcyjnej, dodatkowego sprzętu kuchennego czy instalacji innych urządzeń.
Instalacje aluminiowe we Wrocławiu
We Wrocławiu stare instalacje elektryczne nadal występują w wielu mieszkaniach, szczególnie w starszych blokach i budynkach, które nie przeszły kompleksowej modernizacji instalacji elektrycznej.
Jeżeli nie wiesz, jaki rodzaj instalacji znajduje się w Twoim mieszkaniu albo planujesz remont, nie trzeba od razu podejmować decyzji o kuciu wszystkich ścian.
Pierwszym krokiem powinna być ocena istniejącej instalacji.
Na podstawie oględzin i pomiarów można ustalić, czy instalacja może nadal pracować, czy wymaga naprawy określonych elementów, częściowej modernizacji albo kompleksowej wymiany.
Stara instalacja aluminiowa – podsumowanie
Sama obecność przewodów aluminiowych nie oznacza automatycznie, że całą instalację trzeba natychmiast wymienić. Nie oznacza też jednak, że kilkudziesięcioletnią instalację można uznać za bezpieczną tylko dlatego, że „prąd działa”.
Najważniejszy jest jej rzeczywisty stan techniczny.
Szczególną uwagę warto zwrócić na instalację przed generalnym remontem mieszkania, zakupem nieruchomości, montażem płyty indukcyjnej, zwiększeniem mocy przyłączeniowej oraz wtedy, gdy pojawiają się objawy takie jak nagrzewanie gniazd, zaniki napięcia, iskrzenie czy częste wyłączanie zabezpieczeń.
Jeżeli masz w mieszkaniu starą instalację aluminiową, możemy wykonać przegląd i pomiary instalacji elektrycznej we Wrocławiu, ocenić jej stan oraz określić, czy konieczna jest wymiana całej instalacji, czy wystarczający będzie mniejszy zakres prac.